Sức khỏe

Sơn tra và các bài thuốc chữa bệnh từ sơn tra

Sơn tra còn có tên là cây chua chát, được nhiều nước phương Đông và phương Tây dùng làm thuốc hàng chục thế kỷ qua.

Cây chua chát có tên khoa học là Malus doumeri (Bois Chev) thuộc họ hoa hồng (Rosaceae) mọc hoang và được trồng nhiều ở vùng núi Hoàng Liên Sơn hoặc các vùng miên núi nước ta. Cây to và cao từ 10-15 mét, cây non có gai, cành non có lông, sau nhẵn. Lá mọc so le, lúc còn non có lông, gốc lá tròn, đầu nhọn, mép khía răng. Hoa hợp thành tán, từ 3 đến 5 hoa màu trắng. Cây ra hoa vào màu xuân (tháng 1-2) có quả vào mùa thu (tháng 9-10). Quả tròn, hơi dẹt, uống hơi giống quả lê, đường kính 5-6cm, khi chín có màu vàng lục, ăn khá ngon và có vị chua chát. Hạt nhỏ màu nâu sẫm.

qua-son-tra
Qủa sơn tra

Công dụng chữa bệnh từ sơn tra

Sơn tra được cả Đông y và Tây y dùng làm thuốc. Trong sơn tra có axit crataegic, axit tactric, axit xitric, saponin, đường và nhiều loại vitamin, đặc biệt có hai ancaloit là crataegin và oxyacantin, có tác dụng trợ tim, an thần, trợ lực và giảm đau. Đối với tiêu hóa, sơn tra có tác dụng rõ rệt hơn.

Sơn tra có tác dụng khá mạnh trên cơ tim nên đã được sử dụng trong các trường hợp suy tim, giúp tăng cường hoạt động của cơ tim. Các chất của cây sơn tra có tác dụng bổ tim. Còn các flavonoids làm gia tằng lưu lượng máu qua động mạch vành, tăng nhịp tim, giãn mạch. Sơn tra có tác dụng tốt trong các trường hợp tắc mạch vành. Còn trong các trường hợp xơ vữa động mạch, nó có tác dụng phòng ngừa và chữa trị khá tốt.

lung-lung-mua-son-tra-tay-bac-96791
Sơn tra sấy khô

Sơn tra được chỉ định trong các trường hợp: suy tim độ 1 và 2, đau thắt ngực, đau tim ở người cao niên, nhịp tim chậm: pha 1 thìa cà phê bột lá và hoa sơn tra với 150 ml với nước đun sôi, ngâm trong 20 phút, gạn lấy nước, chia thành 1-3 lần uống trong ngày để chữa trị chứng tức ngực. Ngoài ra, loại dược thảo này còn có khả năng làm hạ cholesterol, triglycerides, giảm độ nhẩy của máu và fibrinogen…

  • Hạ huyết áp, giảm mõ máu, phòng chông thừa cân và béo phì: lấy hoa sơn tra và lá sơn tra mỗi vị 6g đem hãm với nước sôi trong bình kín, sau khoảng 20 phút thì dùng được, uống thay trà trong ngày.
  • Hoa tam thất, sơn tra, hoa hồng, mỗi vị 10g, hãm với nước sôi trong bình kín, sau chừng 15 phút là dùng được, uống thay trà trong ngày. Bài thuốc này có tác dụng với những người thừa cân và béo phì kèm theo tăng huyết áp, rối loạn lipid máu, hay hoa mắt, chóng mặt, ù tai.

Quả sơn tra có vị chua chát, hai ngọt, tính âm nhẹ, tác dụng vào các kinh mạch thuộc can, tỳ và vị… thường được dùng để chữa các bệnh đầy bụng, ăn không tiêu, tiêu chảy, ợ chua, đau bụng, đau bụng do ứ huyết sau khi sinh, cao huyết áp. Liều dùng trung bình mỗi ngày 10-20g dưới dạng bột, viên, hoặc cao lỏng. Cao lỏng được dùng phổ biên hơn. Cách chế làm và dùng cụ thể như sau:

Vào mùa thu (từ tháng 8-10) thu hái quả vừa chửi, bổ ngang thành từng phiên, dày khoảng 0,4cm rồi phải hoặc sấy khô. Lấy 1kg dược liệu, rửa sạch, bỏ hạt, đổ vào 5 lít nước, nấu còn một lít. Chắt nước đầu, đổ thêm 3 lít nước nữa, nâu còn nửa lít, lại chắt nưóc, bỏ bã. Trộn hai nước với nhau, cô còn khoảng một lít. Cho 800g kẹo mạch nha hoặc đường vào, khuấy tan, cô đặc còn một lít thành phẩm, để nguội, hòa 40ml rượu 50°c, ngâm trần bì hoặc đại hổi vào. Ngày dùng hai lần, mỗi lần một thìa canh.

tao-meo-tuoi-yen-bai(2)
Tại nhiều địa phương quả táo mèo được gọi là quả sơn tra

Các bài thuốc tiêu thực từ sơn tra

Ngoài ra, cũng có thể phôi hợp vói các vị thuốc khác trong các bài thuốc tiêu thực sau

1. Bài 1:

  • Sơn tra 25g, củ sả 25g, chỉ xác 25g, vỏ vôi 25g, vỏ quýt 25g, củ gâu 40g, gừng tươi 20g, phèn phi 10g.
  • Cách dùng: tất cả phơi khô, sao giòn, tán bột mịn. Người lớn mỗi lần uống 2 thìa cà phê với nước ấm.

2. Bài 2:

  • Sơn tra (sao cháy) 12g, củ sả 12g, vỏ quít 16g.
  • Cách dùng: cho các vị vào ấm, sắc với 500ml nước, còn lấy 200ml. Người lớn chia làm hai lần uống trong ngày. Trẻ em tùy tuổi chia làm 3-4 lần uống.

Ngoài cây chua chát nói trên ở vùng núi Hoàng Liên Sơn còn có một loại cây nhỏ mọc hoang gọi là cây táo mèo (tên khoa học là Docynia indica (Wall Dec) cũng thuộc họ hoa hồng, ra hoa trắng vào cuối mùa xuân (tháng 3-4) và có quả vào mùa thu. Quả táo mèo hình trứng, ăn cũng có vị chua, chát, và cũng được nhân dân ta dùng làm thuốc kích thích tiêu hóa, ăn ngon miệng, dễ tiêu và cũng được nhiều người gọi là quả sơn tra.

Như vậy, vị thuôc mang tên sơn tra là do hai cây cùng họ hoa hồng cung cấp. Đó là cây chua chát và cây táo mèo. Cả hai quả chua chát và táo mèo đều có vị chua ngọt, hơi chát và có tác dụng chữa bệnh giống nhau.

Xem thêm: Công dụng chữa bệnh từ chanh leo

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *